KAMU KURUM VE KURULUŞLARINDA İŞÇİ OLARAK İSTİHDAM EDİLECEK
ÖZÜRLÜ VE ESKİ HÜKÜMLÜLERE UYGULANACAK SINAV YÖNETMELİĞİ
( 22 Nisan 2006 tarih
ve 26147 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir)
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam, Dayanak ve Tanımlar
Amaç
MADDE 1 – (1) Bu Yönetmeliğin amacı, 22/5/2003 tarihli ve
4857 sayılı İş Kanununa göre işçi istihdam eden kamu kurum ve kuruluşlarına
işçi olarak alınacak
özürlü ve eski hükümlülerin istihdam edilmelerine ilişkin
usul ve esasları belirlemektir.
Kapsam
MADDE 2 – (1) Bu Yönetmelik, merkezi yönetim kapsamındaki
kamu idareleri, bunlara bağlı döner sermayeli kuruluşlar, kanunla kurulan
fonlar, kefalet sandıkları,
sosyal güvenlik kuruluşları, merkezi yönetim bütçesinin
transfer tertiplerinden yardım alan kuruluşlar, il özel idareleri ve
belediyeler ile belediyelerin
Türk Ticaret Kanununa göre kurduğu şirketler hariç, bunların
kurdukları birlik, müessese ve işletmeler, özelleştirme programına alınmış kamu
payı ağırlıklı
kuruluşlar, kamu iktisadi teşebbüsleri ve bağlı ortaklıkları
ile müesslmseseleri, özel kanuna veya özel kanunla
verilmiş yetkiye dayanılarak kurulan kamu
banka ve kuruluşları ile bunlara bağlı işyerlerinin ve diğer
kamu kurum ve kuruluşlarına ilk defa işçi olarak alınacak özürlü ve eski hükümlüleri
kapsar.
Dayanak
MADDE 3 – (1) Bu Yönetmelik 25/6/2003 tarihli ve 4904 sayılı
Türkiye İş Kurumu Kanununun 32 nci maddesine
dayanılarak hazırlanmıştır.
Tanımlar
MADDE 4 – (1) Bu Yönetmelikte geçen;
a) Eski hükümlü: Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti
bağlayıcı bir suçtan veya ceza süresine bakılmaksızın Devlet memuru olmaya
engel bir suçtan hüküm
giymiş ve cezalarını infaz kurumlarında tamamlamış veya
cezası tecil edilmiş yahut şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile
özel kanunlarında
belirtilen şartlardan dolayı istihdam edilme olanağı
bulunmayanlar veya kamu haklarından mahrum bulunanlar bu durumunu Cumhuriyet
Başsavcılığından alınmış
eski hükümlü belgesi veya Cumhuriyet Başsavcılığınca tasdik
edilen Tahliye Edilen Eski Hükümlüye Ait Durum Bildirme Formu ile kanıtlayarak
Kuruma iş isteği
ile kayıt yaptıranları,
b) Kamu kurum ve kuruluşu: Bu Yönetmeliğin 2 nci maddesinde sayılan kurum ve kuruluşları,
c) KPSS: Kamu Personeli Seçme Sınavını,
ç) Kurum: Türkiye İş Kurumunun merkez ve taşra teşkilatını,
d) Merkezi seçme sınavı: En az ortaöğretim kurumlarından
mezun olanlardan bu Yönetmelikte işçi olarak adlandırılan kadrolara atanacaklar
için ÖSYM’ye yaptırılan
ve kullanılacak olan puanları sağlayan merkezi sınavı,
e) ÖSYM: Öğrenci Seçme ve Yerleştirme Merkezini,
f) Özürlü: Doğuştan ya da sonradan
herhangi bir nedenle bedensel, zihinsel, ruhsal, duyusal ve sosyal
yeteneklerini çeşitli derecelerde kaybetmesi nedeniyle
toplumsal yaşama uyum sağlama ve günlük gereksinimlerini
karşılamada güçlükleri olan ve koruma, bakım rehabilitasyon, danışmanlık ve
destek hizmetlerine
ihtiyaç duyan kişilerden çalışma gücünün en az % 40'ından
yoksun olduğu sağlık kurulu raporu ile belgelenenleri,
ifade eder.
İKİNCİ BÖLÜM
Kamu Kurum ve Kuruluşlarının Özürlü ve Eski Hükümlü
Kontenjanlarının Tespiti
Özürlü ve eski hükümlü kontenjanlarının tespiti
MADDE 5 – (1) Elli veya daha fazla işçi çalıştıran kamu
işyerlerinde, o işyerinde çalışan özürlü ve eski hükümlü işçi sayıları
düşüldükten sonra kontenjan
belirlenir. Yer altı ve su altı işlerinde özürlü statüsünde
işçi çalıştırılamaz ve işyerlerindeki özürlü kontenjanın tespitinde yer altı ve
su altı işlerinde
çalışanlar hesaba katılmaz.
(2) Eski hükümlü çalıştırılmasında kanunlardaki kamu
güvenliği ile ilgili hizmetlere ilişkin özel hükümler saklıdır.
(3) Toplam kontenjanların tespitinde; bir kamu kurumunun
veya kuruluşunun ya da bunlara bağlı işletmelerin
aynı il sınırları içerisinde birden fazla işyeri
varsa, bu işyerlerinde çalışan toplam işçi sayısı birlikte
dikkate alınır. Ayrıca, kısmi süreli iş sözleşmesine göre çalışanlar, çalışma
süreleri dikkate
alınarak tam süreli çalışmaya dönüştürülür ve bu
işyerlerinde çalışan özürlü ve eski hükümlü sayısı toplam işçi sayısından
düşülür. Bulunan sayının her
yıl Bakanlar Kurulunca belirlenecek oranla çarpılması sonucu
işverenin çalıştırmak zorunda olduğu özürlü, eski hükümlü sayısı bulunur.
Çalıştırılacak özürlü,
eski hükümlü sayısının belirlenmesinde yarıma kadar olan
kesirler dikkate alınmaz. Yarım ve daha fazla olanlar tama dönüştürülür.
Bulunan toplam kontenjandan
çalıştırılan özürlü, eski hükümlü sayısı düşülerek varsa
özürlü, eski hükümlü açık kontenjanına veya kontenjan fazlası çalışan özürlü ve
eski hükümlü sayısına
ulaşılır. Ancak, Yönetmeliğin 2 nci
maddesinde belirtilen kamu kurum ve kuruluşları zorunlu olmamalarına rağmen
çalıştırmak istedikleri özürlü ve eski
hükümlüleri bu Yönetmelik hükümleri çerçevesinde istihdam
edebilirler.
(4) Kamu kurum ve kuruluşları, özürlü ve eski hükümlü açık
kontenjanlarının doğduğu tarihten itibaren 30 gün içinde özürlü ve eski
hükümlülerde aranılan
niteliklerle birlikte Kurumdan talepte bulunmakla
yükümlüdürler. Eski hükümlüler arasında suç tasnifine göre bir ayrım yapılamaz.
İşin özelliği gerektirmediği
sürece özür grupları arasında bir ayrım yapılamaz ve
özürlülük oranına göre bir üst sınır getirilemez.
ÜÇÜNCÜ BÖLÜM
Merkezi Sınavın Yapılmasına İlişkin Esaslar
Sınav
MADDE 6 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarında işçi olarak
istihdam edilecek özürlü ve eski hükümlülere ilişkin yarışma sınavı Kurum
tarafından, ÖSYM'ye yaptırılır.
Sınavın yapılış şekli
MADDE 7 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarına daimi ve geçici
işçi olarak alınacak özürlü ve eski hükümlüler için aynı veya farklı
tarihlerde, il merkezlerinde
olmak üzere en erken yılda bir en geç dört yılda bir sınav
yapılır.
(2) Merkezi sınav bir oturumda 3 düzeyde;
a) Lisans veya lisansüstü programlarından mezun olan adaylar
için A düzeyinde,
b) Önlisans programlarından mezun
olan adaylar için B düzeyinde,
c) Orta öğretim mezunu adaylar için C düzeyinde,
yapılır.
Merkezi sınava gireceklerde aranacak şartlar
MADDE 8 – (1) Sınava girecek ve kamu kurum ve kuruluşlarında
istihdam edilecek özürlü ve eski hükümlülerde aranacak şartlar aşağıda
belirtilmiştir:
a) Özürlüler için,
1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
2) En az orta öğretim mezunu olmak,
3) Taksirli suçlar ile kısa süreli hapis cezasına seçenek
yaptırımlara çevrilmiş veya aşağıdaki sayılan suçlar dışında tecil edilmiş
hükümler hariç olmak
üzere, altı aydan fazla hapis veyahut affa uğramış olsalar
bile Devletin şahsiyetine karşı işlenen suçlarla, basit ve nitelikli zimmet,
irtikap, rüşvet,
hırsızlık, dolandırıcılık, sahtecilik, inancı kötüye
kullanma, dolanlı iflas gibi yüz kızartıcı veya şeref ve haysiyeti kırıcı
suçtan veya kaçakçılık,
resmi ihale ve alım satımlara fesat karıştırma, Devlet sırlarını
açığa vurma suçlarından dolayı hükümlü bulunmamak,
4) Bedensel, duyusal ve sosyal yeteneklerindeki özürleri
nedeniyle çalışma gücünün en az % 40'ından yoksun olmak,
b) Eski hükümlüler için,
1) Türkiye Cumhuriyeti vatandaşı olmak,
2) En az orta öğretim mezunu olmak,
3) Altı aydan daha uzun süreli hürriyeti bağlayıcı bir
suçtan veya ceza süresine bakılmaksızın Devlet memuru olmaya engel bir suçtan
hüküm giymiş ve cezalarını
infaz kurumlarında tamamlamış veya cezası tecil edilmiş yahut
şartlı salıverme yoluyla tahliye edilmiş olanlar ile özel kanunlarında
belirtilen şartlardan
dolayı istihdam edilme olanağı bulunmayanlar veya kamu
haklarından mahrum bulunanlar bu durumunu Cumhuriyet Başsavcılığından alınmış
eski hükümlü belgesi
veya Cumhuriyet Başsavcılığınca tasdik edilen Tahliye Edilen
Eski Hükümlüye Ait Durum Bildirme Formu ile kanıtlamak.
Merkezi sınav ilanı ve sınav giriş belgelerinin düzenlenmesi
MADDE 9 – (1) ÖSYM, merkezi seçme sınavına başvuru tarihini
ve başvurunun ne şekilde ve nereye yapılacağını Resmî Gazete'de ve/veya ülke
genelinde yayınlanan
en yüksek tirajlı ilk üç gazetede farklı tarihlerde ilan
vermek suretiyle duyurur.
(2) Sınava girecek özürlü ve eski hükümlülerin hangi bina ve
salonda sınava gireceklerini gösteren sınava giriş belgesi, ÖSYM'ce hazırlanır
ve adayların
adreslerine gönderilir.
(3) Yarışma sınavı ile ilgili hususlar, ÖSYM ve Kurum
tarafından imzalanacak bir protokolle belirlenebilir.
Merkezi sınavın yapılması
MADDE 10 – (1) ÖSYM'ce özürlü ve eski hükümlüler için sınav
soruları hazırlanır.
(2) Sınavlar, yarışma esasına dayanır. Sınav sonuçları
adaylara ve Kuruma yazılı veya elektronik ortamda bildirilir. Sınava girmiş
olmak, özürlü ve eski
hükümlü işçi kadrosuna alınmada tek başına bir hak teşkil etmez.
(3) Merkezi sınavla ilgili itirazlar, sınav sonuçlarının
adaylara bildirildiği tarihten itibaren 7 gün içinde ÖSYM'ye yapılabilir. ÖSYM
bu itirazları 10
gün içinde sonuçlandırarak ilgilisine ve itirazın haklı
çıkması halinde ayrıca adaya ve Kuruma yazılı olarak bilgi verir.
Merkezi sınava alınmada istisnalar
MADDE 11 – (1) Merkezi Sınava alınmada istisnalar şunlardır.
a) Kanun, Kanun Hükmünde Kararname, Bakanlar Kurulu
Kararları ile kamu kurum ve kuruluşlarında işe alınmada veya işe gönderilmede
öncelik hakkı bulunanlar,
b) Zihinsel veya ruhsal özürlü olanlar,
c) Kamu kurum ve kuruluşlarında özürlü, eski hükümlü
statüsünde daimi işçi olarak çalışmış olup da çalıştığı kurum ve kuruluşun
disiplin mevzuatı uyarınca
görev veya meslekten ihraç ya da
4857 sayılı İş Kanununun 25/II nci maddesine göre
hizmet akdinin feshi dışında bir nedenle ayrılmış olanlar ile kamu kurum
ve kuruluşlarına Kurum kanalıyla özürlü, eski hükümlü
statüsü dışında bir statüde işe yerleştirilenlerden sonradan özürlü, eski
hükümlü kapsamında yer
alan ve iş akdi feshedilmeyenler hakkında merkezi sınav
uygulanmaz.
Kamu kurum ve kuruluşlarına gönderme, sözlü sınav/mülakat
yapılması
MADDE 12 – (1) Merkezi sınav kapsamında olan işgücü
taleplerine başvurabilmek için sınava girmiş olmak yeterlidir. Kurum, işgücü
talebinin intikali üzerine
başvuran adaylar içerisinde talep şartlarını taşıyan en
yüksek puanlı adaydan başlamak üzere talep sayısının iki katına kadar adayın
isim ve adreslerini
içeren listeyi, ilgili kamu kurum ve kuruluşuna gönderir.
Geçici işçi statüsünde alınacak olan özürlü ve eski hükümlüler için bu
Yönetmelik kapsamında
hazırlanacak listeler Kurumca il/ilçe düzeyinde de belirlenebilir.
(2) Merkezi sınavdan muaf olanlar, durumları talep
şartlarına uygun olmak kaydıyla, açık iş sayısının iki katını geçmemek üzere kayıt tarihi ve sıra numarasına
göre ayrı listeler halinde kamu kurum ve kuruluşlarına
mülakata gönderilirler.
(3) Taleplere ilişkin başvuru ve kamu kurum ve kuruluşlarına
listelerin gönderme süreleri Kurumca belirlenir.
(4) Kamu kurum ve kuruluşları, Kurum tarafından gönderilen
listelerin kendilerine ulaşmasını müteakip 30 gün içinde sözlü sınav/mülakat
yapmak zorundadır.
Sözlü sınavlarda görevin özelliğine göre adayların mesleki
bilgileri ile davranışları değerlendirilir ve ihtiyaç duyulması halinde bilgi
ve becerileri
ölçülür. Sözlü sınavda değerlendirme 100 puan üzerinden en
yüksek puanı alandan başlamak üzere başarı sıralamasına göre yapılır.
(5) Sözlü sınav/mülakat komisyonu, talep sahibi kamu kurum
veya kuruluşunun atamaya yetkili amirinin belirleyeceği bir başkan ve dört
üyeden oluşur. Özürlüler
için oluşturulacak Komisyonda üyelerden birisi Türkiye
Sakatlar Konfederasyonunca, eski hükümlüler için oluşturulacak Komisyonda
üyelerden birisi Ceza
ve Tevkifevleri Genel Müdürlüğü
Denetimli Serbestlik ve Yardım Hizmetlerinden sorumlu daire başkanlığınca
belirlenir. Sınav komisyonu üyelerine toplantı
gün, saat ve yeri, toplantı gününden en az 5 gün önce yazılı
olarak bildirilir.
(6) Sözlü sınav/mülakat sonuçları, sınavın yapıldığı ildeki
ilgili kamu kurumu tarafından herkesin görebileceği bir yere asılmak suretiyle
ilan edilir,
varsa web sitelerinde yayınlanır ve ayrıca sınava giren
adaylara yazılı olarak bildirilir.
(7) İlgili kamu kurum ve kuruluşları, sözlü sınav/mülakatta
başarılı olup, işe alınanlar ile başarısız olanların listesini atamayı izleyen
15 gün içerisinde
Kuruma iletir.
Sözlü sınav/mülakat sonuçlarına itiraz
MADDE 13 – (1) Sözlü sınav/mülakat sonuçlarının ilanından
itibaren 7 gün içinde itiraz edilebilir. Sözlü sınav/mülakat sonuçlarına
yapılan itirazlar, itirazın
komisyona ulaştığı tarihten itibaren 10 gün içinde sınav
komisyonunca değerlendirilerek sonuçlandırılır ve itiraz sahibine yazılı olarak
bildirilir.
Çalışırken özürlü, eski hükümlü kapsamına girenler
MADDE 14 – (1) Çalışırken özürlü, eski hükümlü olan ve iş
akdi feshedilmeyenler için tescil talebinde bulunulması halinde gerekli
belgelerine istinaden
Kurumca özürlü, eski hükümlü olarak tescilleri yapılır.
Kur'a usulü
MADDE 15 – (1) Kamu kurum ve kuruluşlarınca, ilköğretim ve
altı eğitim düzeyinde istihdam edilecek işçiler için talep koşullarına durumu
uygun başvuranlardan
Kurumun gönderdiği listeler esas alınmak suretiyle talep
sayısının iki katını geçmeyecek şekilde noter
huzurunda kur’a çekimi yapılır. Bu taleplere eğitim
durumlarına bakılmaksızın ruhsal ve zihinsel özürlüler de
istemeleri halinde gönderilir. Kur’a sonrası kamu kurum ve kuruluşlarınca
yapılacak sözlü sınav/mülakatla
ataması yapılacaklar belirlenir. Kamu kurum ve
kuruluşlarının talebi halinde merkezi sınav kapsamında olup da merkezi sınava
giren veya girmeyenler de
eğitim düzeyi dışındaki talep koşullarını taşımaları halinde
kur’aya tabi işgücü talebine müracaat edebilirler.
(2) Bakanlar Kurulu Kararıyla öncelikli gönderme ve/veya işe
alınma hakkına sahip bulunanlar durumu talep şartlarına uygun olanlar da aynı
süre içerisinde
açık iş sayısının iki katını geçmeyecek
sayıda ve sıradan olmak üzere isim ve adresleri ile durumlarına ilişkin
açıklayıcı bilgilerle birlikte liste halinde
kamu kurum ve kuruluşuna bildirilir. Kur’aya
katılacakların listesi ile birlikte yetkili il/şube müdürlüğü tarafından talep
sahibi kamu kurum ve kuruluşuna
sözlü sınav/mülakat yapılmak üzere gönderilir.
(3) Bu kapsamda bulunan ve talep koşullarına durumu uygun
başvuranlardan Kurumca gönderilenler, önceden ilan edilen gün, saat ve adreste
noter huzurunda
kur'a çekimine tabi tutulurlar. Adaylar istemeleri halinde
kur’a çekimini izleyebilirler. Gerçekleştirilen kur’a çekimi sonucunda her açık
iş için iki
kişi belirlenir. Kur’a sonrası açık iş sayısının iki katı
oranında belirlenenler ile öncelikli olarak gönderilenler arasından, kamu kurum
ve kuruluşlarınca
yapılacak sözlü sınav/mülakat sonrası asil ve yedek olarak
ataması yapılacaklar belirlenir. Bu şekilde belirlenenler Yönetmeliğin 12 nci maddenin 5 inci
fıkrasında belirtilen komisyon tarafından yapılacak sözlü
sınav/mülakata alınırlar. Sözlü sınav/mülakat sonunda işin gereklerini yerine
getirebilecek niteliklere
sahip oldukları belirlenenler işe alınırlar. Sözlü
sınav/mülakatta ayrıca, işe alınacak işçi sayısının yarısını geçmeyecek sayıda yedek liste oluşturulur.
Kur’a ile ilgili olarak noterin düzenlediği belgenin bir
nüshası işe alınacak işçinin özlük dosyasında muhafaza edilir.
Sözlü sınav/mülakata ilişkin istisnalar
MADDE 16 – (1) Bu Yönetmeliğin 12 ve 15 inci maddelerine
göre Kurum tarafından gönderilecek iş arayan sayısı, talepte belirtilen açık iş
sayısından az veya
bu sayı kadar ise gönderilenler herhangi bir kur’a, sözlü
sınav/mülakata tabi tutulmaksızın işe alınırlar.
İkinci gönderme yapılamayacağı
MADDE 17 – (1) 12 nci ve 15 inci
maddeye göre yeterli sayıda gönderme yapılmış olan özürlü ve eski hükümlü
talepleri için ikinci kez gönderme yapılması
istenemez ve aynı talep koşullarıyla yeniden işgücü
talebinde bulunulamaz. Bu durumdaki işveren veya işveren vekiline bu
Yönetmeliğin 20 nci maddesinde
belirtildiği şekilde cezai işlem uygulanır.
DÖRDÜNCÜ BÖLÜM
Sınavla İlgili Diğer Hususlar
Sınav geçerlilik süresi
MADDE 18 – (1) Merkezi sınav sonuçları bir sonraki sınava
kadar geçerliliğini korur.
Refakatçi bulundurulması
MADDE 19 – (1) Düzenlenecek olan merkezi sınavda ÖSYM'ce,
uygulamalı ya da uygulamasız olarak yapılacak sözlü
sınav/mülakatta, sınav komisyonunca özür gruplarının
özellikleri dikkate alınır ve bu durumları göz önünde
bulundurularak bu kişilere refakatçi görevlendirilir.
BEŞİNCİ BÖLÜM
İdari Para Cezaları ve Son Hükümler
İdari para cezaları
MADDE 20 – (1) Bu Yönetmeliğin 5 inci maddesine uygun
bildirimde bulunmayan veya bildirimde bulunmakla birlikte 4857 sayılı İş
Kanununun 30 uncu maddesi
gereği kontenjan açığını kapatmayan kamu kurum ve
kuruluşları için açık kontenjanın oluştuğu tarihten bu Yönetmelik hükümleri
çerçevesinde yükümlülüklerini
yerine getireceği tarihe kadar, her özürlü ve eski hükümlü
açık kontenjanı için her ay itibarıyla, 4857 sayılı Kanununun 108 inci maddesi
ile verilen yetkiye
dayanılarak Kurum il müdürünce, aynı Kanunun 101 inci
maddesinde belirtilen miktarda idari para cezası uygulanır.
(2) Yönetmelik hükümleri çerçevesinde özürlü ve eski hükümlü
istihdamı yoluna gitmeyen kamu kurum ve kuruluşları hakkında, Kurum il
müdürünce 4904 sayılı
Türkiye İş Kurumu Kanununun 3 üncü maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendine istinaden aynı Kanunun 20 nci
maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde belirtilen
idari para cezası uygulanır.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelikler
MADDE 21 – (1) 18/3/2004 tarihli ve 25406 sayılı Resmî Gazete’de
yayımlanan Kamu Kurum ve Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Özürlüler
Hakkında
Uygulanacak Sınav Yönetmeliği ile Kamu Kurum ve
Kuruluşlarında İşçi Olarak İstihdam Edilecek Eski Hükümlüler Hakkında
Uygulanacak Sınav Yönetmeliği yürürlükten
kaldırılmıştır.
Yürürlük
MADDE 22 – (1) Bu Yönetmelik yayımı tarihinde yürürlüğe
girer.
Yürütme
MADDE 23 – (1) Bu Yönetmelik hükümlerini Çalışma ve Sosyal
Güvenlik Bakanı yürütür.